بررسی روابط صفات زراعی با شاخص GMP عملکرد کلزا از طریق تجزیه علیت متوالی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

2 عضو هیئت علمی و استادیار اصلاح نباتات دانشگاه زنجان

3 دانشجوی دکتری رشته بیماری شناسی گیاهی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه

4 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

    اصلاح  غیر مستقیم GMP عملکرد  روغن  در شرایط  فاقد  تنش از طریق افزایش  تعداد  ساقه های فرعی و تعداد  کل خورجین و کاهش  وزن  هزار  دانه  و در محیط  واجد  تنش  نیزاز  طریق  افزایش  تعداد  دانه  در خورجین، تعداد کل خورجین  و  درصد روغن  به منظور  بررسی  روابط  علت  و  معلولی صفات  زراعی  در  شرایط  فاقد  و  واجد  تنش کمبود  آب باشاخص GMP،  آزمایشی  در  سال  زراعی  82- 1381  در  مزرعه  تحقیقاتی  دانشکده زنجان انجام  گردید. طرح  آزمایشی  مورد   استفاده طرح   بلوکهای خرد  شده  با  طرح   پایه  بلوکهای کامل تصادفی با  سه تکرار بود که آبیاری با دو سطح  عدم  آبیاری (وجود تنش) و آبیاری کافی (فقدان تنش) و رقم کلزا در 16 سطح ، فاکتورهای آزمایش بودند. نتایج  تجزیه علیت متوالی نشان  داد که در گزینش  تحت  شرایط فاقد  تنش  در جهت  اصلاح  برای شاخص GMP عملکرد دانه باید به دنبال تعداد ساقه های فرعی و تعداد کل خورجین بیشتر  و وزن  هزار دانه کمتر بود. البته به علت روابط و همبستگی بین این سه صفت با همدیگر لازم است آنها را در تعادل با  هم مورد نظر قرار داد. هم چنین در جهت اصلاح  برای شاخص      GMPعملکرد دانه  در شرایط واجد تنش نیز باید به دنبال تعداد دانه  در خورجین و تعداد کل خورجین  بیشترو تعداد  روز تا  گلدهی کمتر بودامکان پذیر است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of agronomic characters relationships with GMP index of rapeseed (Brassica napus L.) yield by Sequential Path Analysis

نویسندگان [English]

  • Hamed Balesini 1
  • Jalal Saba 2
  • Soleiman Jamshidi 3
  • Mohammad Salehi 4
1 M. Sc. Former Student of Plant Breeding, Islamic Azad University-Karaj branch
2 Faculty Member and Assistant Proffesor of Plant Breeding, Zanjan University
3 Ph. D. student and scientific board of Islamic Azad University-Miyaneh branch
4 M. Sc. Former Student of Plant Breeding, Islamic Azad University
چکیده [English]

In order to study of cause and effect relationships of agronomic characters in water stress and water non-stress conditions with Geometric Mean Productivity index (GMP), a research was conducted in experimental field of agriculture faculty of zanjan university in the year 2003. In use experimental design was split block design based RCBD with three replications that irrigation with two levels (water non - stress and water stress) and rapeseed variety in sixteen levels were experimental factors. The results of sequential path analysis indicated that for selecting under water non-stress conditions in order to breeding for grain yield GMP, increase of number of branches and siliqua per plant and decrease of 1000-grain weight was necessary. Due to relationship of these three characters, it is necessary to put them in equilibrium together. Also for selecting under water stress conditions, increase of seeds per siliqua and siliqua per plant and decrease of days to flowering. was necessary. Indirect breeding for oil yield GMP in water non-stress conditions was possible by breeding to increase branches number and siliqua per plant and to decrease of 1000-grain weight and, in under water stress conditions by breeding to increase of seeds per siliqua, siliqua per plant and oil content.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sequential Path Analysis
  • Rapeseed
  • selection
  • Drought resistance
  • GMP Index

1- تاری نژاد،  الف . 1377 . ارزیابی  واکنش  لاینهای  حاصل از  توده های بومی گندم  پاییزه  به  شرایط  آبی و تنش خشکی. پایان نامه  کارشناسی  ارشد  اصلاح  نباتات. دانشکده کشاورزی ، دانشگاه تبریز .

2- سنجری، الف ، ق .1377 . ارزیابی تحمل به تنش خشکی و پایداری عملکرد  ارقام  و لاین های گندم در منطقه  نیمه خشک کشور. چکیده  مقالات  پنجمین  کنگره  زراعت  و  اصلاح نباتات ایران. 243- 244 .  

3- شهیدی، الف . و ک .  فروزان  . 1375 . زراعت کلزای  پاییزه  . شرکت توسعه  وکشت دانه های روغنی.

4- فرشاد فر،  ع . 1379 . انتخاب  برای  مقاومت  به  خشکی  در  لاینهای  گندم   نان . مجله  علمی- پژوهشی  علوم  و صنایع کشاورزی : جلد 14.  شماره 2. صفحات 160 – 170.

5- قاجار  سپانلو، م . سیادت  ،  ح .  میر  لطیفی، م . و  س . خ . میر  نیا .  1379 .  اثرقطع  آبیاری در مراحل  مختلف  رشد  بر عملکرد  وکارایی  مصرف آب  و  مقایسه چند شاخص مقاومت به خشکی در چهار رقم گندم . مجله خاک و آب . جلد 12 .  شماره 10.  صفحه 64-75 .

6- نورمند  موید، ف. م ، ع . رستمی و م ، ر قنادها . 1377 . تعیین  بهترین  شاخص مقاومت  به خشکی درگندم  نان. چکیده  مقالات پنجمین  کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. صفحه 242 – 243.

 

7-Arthamwar, D.N., V.B. Shelke and B.S. Ekshinge.1995.Correlation and regression studies  in  mustard. Journal  of  Maharashtra  Agricultural Universities. 20 : 2,237 – 239.

8-Fernandez,  G. C. I.1992.Effective selection  criteria for assessing plant stress tolerance.IN :   C.G.  Kuo  (eds), Adaptation  of  food  crops  to  temperature  and  water  stress. Proc. of  an    Internat. Symp. Taiwan.13-18.Aug.Asian  Veget. Res. And  Develop  Center.

9-Habir  Singh,  K.P.  Sing  S.D.  Jarwal   T. Sigh   T.S. Tonk   A. S.  Faroda   and   H.  Singh .1989.Water  production  function  for  Indian  Rape. Journal  of  Oilseeds  Research.6:2 , 316 –321.

10-Karamanos, A. j. and  A.Y. Papatheohari.1999.Assessment  of  Drought resistance of crop  genotype by  means  of  the  water  potential Index.Crop Sci. 39:1792–1797.

11-Khehra, M.K.  and  P. Singh.1988.Sensitivity  and  performance  of  Some Brassica napus   genotypes  in stress and  non-stress  environments.Crop  Improvement,15:2, 209 – 211.

12- Li,  C.C . 1965.The  concept at  Path – Coefficient and its impact On  population  genetics . Biometrics . 12 : 190 -210 .

13-Lebowitz, R.J.1988. The  heritability  of  seedling  stage  drought  Resistance  in  rape  and   its  relationship  to seedling  root  morphology.Dissertation Abstracts International B Sciences  and  Engineering,48: 8,2148B–2149B;63 PP.

14-Mingeau, M.1974.Performance  of spring  rape during drought Information Technique No.

36 , 1 – 11 .

15-Mohammadi,  S. A.,  B.M.  Prassana  and  N.N.  Singh .2003. Sequential  path  model  for

determining  interrelationship  among   grain  Yield  and   related  characters  in  maize. Crop  Sci .43:1690–1697.

16-Ozer, H., E. Oral  and  U. Dogru.1999.Relationships between  yield  and  yield component

on  currently  improved   spring   rapeseed   cultivars. Turkish   Journal   of  Agriculture  and    Forestry. 23:6, 603–607.

17-Pannu, R.K.,  D.P  Singh  P.  Singh  V.P.  Sangwan  and  B.D.  Chaudhary.1992. Effect  of   Moisture stress  on  growth,partitioning  of  biomass and  harvest  index  of  oilseed  brassicas .Crop  Research  Hisar, 5 : Supplement, 31–43.

18-Zajac, T., J. Bieniek  R. Witkowicz  and  M. Gierdziewicz.1998. Individual  share of  yield   components  in  winter  oilseed  rape  yield formation. Rosliny  Oleiste ,19: 2,413 – 422.